موضوع:بررسی خصوصیات لاک پشت فراتی

استاد راهنما:سرکار خانم مهرکی

تهیه کننده:محبوبه مرید

چکیده:

اجداد خزندگان،دوزیستان محسوب می‌شوند. خزندگان اولین جانورانی هستند که توانسته‌اندزندگی در خشکی را بطور کامل تحمل نمایند. سطح بدنشان از پوست خشک و شاخی پوشیده شده است. بدن پوشیده از پولک ، اسکیوت و یا قطعات و صفحات استخوانی متنوع است. اسکلت خزندگان کاملا استخوانی است. قلبشان چهار حفره‌ای است. طبقه بندی خزندگان بر اساس حفره (فرورفتگی) یا سوراخ ناحیه گیجگاهی است،شکل و تعداد این حفره apsid نام دارد.

لاک پشتهای سه چنگالی : Trionychidae

از جمله گونه های لاک پشتان،لاک پشتهای آبزی هستند که در رودخانه‌ها و آبهای شیرین زندگی می‌کنند و به نام لاک پشت فراتی دیده می‌شوند. کاسه پشتی حدود 30 سانتیمتر است و فاقد صفحات سخت است به جای آن دارای پوست چرمی شکل می‌باشد که روی لاک را می‌پوشاند. سطح گلو از زواید و چین خوردگیهای رگهای فراوان پوشیده شده است و می‌توان گفت که وقتی حلق از آب پر می‌شود شبیه آبشش عمل می‌کند در نتیجه جانور می‌تواند تا چند ساعت زیر آب باقی بماند.

«لاک پشت فراتی» :

نام علمی:  Rafetus euphraticus:        و             نام محلی : ریقه

طبقه بندی علمی:

فرمانروا: جانوران

شاخه : طناب داران

رده : خزندگان

راسته : سنگ پشتان

زیر راسته : نهان گردن

زیر خانواده: لاک پشت سه انگشتی

سرده :  Rafetus

گونه : R. euphraticus

لاک پشت فراتي، تنها لاک پشت نرم ايران است که مطالعات اندکي روي آن انجام گرفته است، گمان  مي شود نزديکترين خويشاوند آن، گونه اي آسيايي با نام "Rafetus Swinhoei" است. پراکنش لاک پشت فراتي رودخانه هاي دجله و فرات و انشعابات آنها در کشورهاي ترکيه، سوريه و عراق و رودخانه هاي استان خوزستان در ايران است.رودخانه هایی مانندهورالعظیم،تالاب شادگان،رودخانه های کارون،کرخه،دز،جراحی و در انشعابات آنهازیست می کنند.

به منظور بررسي وضعيت لاک پشت فراتي، جمعا 14 بازديد از زيستگاههاي مهم آن انجام گرفت. اين گونه در فهرست سرخ اتحاديه بين المللي حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي(Red List IUCN) ودرمعرض خطر انقراض(Endangered) قرار دارد که متاسفانه در ايران حفاظت شده نيست.

در طول مشاهدات ميداني، جمعا 20 نمونه ديده شد و ويژگيهاي زيستگاهي ايستگاهها (pH، دما و...) به ثبت رسيد. براساس اين پارامترها، زيستگاهها رتبه بندي گرديد. همچنين 5 نمونه زنده گيري شد و مورد زيست سنجي قرار گرفت. براساس بررسي هاي انجام شده، مهمترين عوامل تهديد اين گونه در ايران عبارتند از تخريب زيستگاه، رهاسازي آلاينده هاي مختلف به زيستگاه و صيد، همچنين جهت حفاظت از اين گونه، اطلاعات بيشتر در زمينه زيست شناسي، زيستگاهها و چگونگي ارتباط بين جوامع محلي با اين گونه ضروري به نظر مي رسد.

 

«نقش لاک پشت فراتی درطبیعت»:

 

لاک پشت فراتی گوشت خوار ولاشه خوار است وبا این کارباعث می شود آب تمیزوسالم بماند.تخم هاونوزادهای این خانواده را مهره داران وبسیا ری ازبی مهرگا ن می خورند.به این ترتیب ،لاکپشت های فراتی نقش خود را دراستمرار چرخه ی غذایی ودرنتیجه درحفظ تعادل محیط زیست ایفا می کنند.

اندازه:طول متوسط آن در ایران 38 سانتی متر است که در یک نمونه صید شده ،64 سانتی متر هم گزارش شده است.

ریخت شناسی:کاسه ی پشتی آن پوشیده از پوستی ضخیم،نرم و بیضی شکل است. گردن دراز و قابل انعطافی دارد و سرش تقریبا پهن است. خرطوم نرمی دارد که در راس آن سوراخ های بینی قرار دارد. دست ها و پاها دارای سه چنگال قوی   پرده دار است. در لاک پشت های بالغ،پوستی که لاک را می پوشاند،سبز یا قهوه ای روشن است و جوان ها لاک روشن تری با خال ها و لکه های سیاه و سفید دارند.

رژیم غذایی:لاک پشت لاک نرم فراتی گوشت خوار است و ماهی،قورباغه ،سخت پوستان ،نرم تنان،لارو حشره ها و گاهی هم مواد گیاهی می خورد.

زادآوری:در اواسط بهار تخم می گذارد و لقاح آن داخلی است

 

منابع:http://mohitezisteahvaz.blogfa.com  http://www.mpr-khuz.ir لاک پشت فراتی : هانیه غفاری، روزنامه همشهری، صفحه محیط زیست، ۱۳ اسفند ۱۳۸۳، شماره ۳۶۵۱