تولید مثل در ماهیان

تولید مثل در ماهیان

ماهیان به یکی از سه روش زیر تولید مثل می کنند :

1-   در اغلب ماهیان، جنس های نر وماده از هم جدا هستند که این روش تولید مثلی را روش دو جنسی می نامند. در این ماهیان دو اندام قرینه به نام غدد تناسلی وجود دارد که در ماهیان نر بیضه ودر ماهیان ماده تخمدان می باشد ودر محوطه شکمی وجود دارد.

2-   بعضی از ماهیان هرمافرودیت ( نر ماده) هستند. این نوع تولید مثل در هامور ماهیان ( خانوادهSerranidae )  وبعضی از آزاد ماهیان مشاهده می شود. هامور هرمافرودیت ناپایدار است یعنی ابتدا نر است ودر سنین بالا ماده می شود.

 3-   روش بکر زایی، که در این روش ماده بدون دخالت نر تولید مثل می کند وحتی ممکن است جفتگیری هم انجام شود ولی در این حالت، اسپرم فقط تحریک کننده تخمک است وبا تخمک ترکیب نمی شود وماهیان به وجود آمده بدون داشتن صفات پدری غالبا ماده اند مثل: مولی آمازون (Fiecillia firmosa) که زنده زاست وخاص مناطق گرمسیری می باشد.

 ماهیان ممکن است زنده زا (Viviparous) ، تخم گذار (Oviparous) ، یا تخم زنده گذار (Ovoviviparous) باشند. در ماهیان زنده زا، نوزاد از بدن خارج می شود مثل ماهی گامبوزیا وبمبک معمولی . در ماهیان تخم زنده گذار، تخم در داخل بدن کمی رشد کرده واندکی قبل از خروج نوزاد از تخم، تخم از شکم ماهی ماده بیرون می آید مثل بمبک گربه. ماهیان زنده زا وماهیان تخم زنده گذار، لقاح داخلی دارند اما ماهیان تخم گزار یا تخمک گزار لقاح خارجی دارند.

در بعضی از ماهیان جنس های نر وماده از لحاظ شکل ظاهری از هم قابل تشخیص هستند، مثلا در ماهی سفید دریای خزرRutilus frisii kutum در فصل تخم ریزی سر وتمام بدن جنس نر از برجستگی های مرواریدی پوشیده می شود . در این موقع می گویند ماهی نر لباس عروسی بر تن کرده است. این برجستگی ها که به صورت زواید شاخی مانند هستند بعد از فصل تخم ریزی در اثر ترشح هورمن ها ناپدید می شوند.

لوب پائینی باله دمی در ماهی نر دم شمشیری (Sword tail) که از ماهیان جنگجوی آکواریومی است، بسیار رشد کرده وسیخ مانند شده . در ماهی گورامی (Trichogaster leeri) در جنس نر باله پشتی ومخرجی، بزرگ تر ، پهن تر وداز تر است. همچنین رنگ باله ها درخشان تر است. در ماهی آزاد دریای خزر (Salmo trutta caspius) انتهای فک پائینی در جنس نر به طرف بالا برگشته وبه صورت قلاب یا دندان خمیده ای درآمده است . در ماهی آزاد گوژ پشت (Oncorhynchus gorbuscha) در جنس نر، هر دو فک بالایی وپائینی کاملا خمیده شده وبرآمدگی بزرگی در پشت سرآن پدید می آید . در ماهی گامبوزیا یا ماهی گوپی، تعدادی از شعاع های باله مخرجی جنس نر تبدیل به عضو جفت گیری( گنوپودیوم) می شود.

 

نویسنده: حسنی نژاد

اطلاعات عمومی

نمک دریای اصل (طبیعی) که از دریاچه های ایران به صورت طبیعی برداشت شده  حاوی ید و دیگر ریز مغذی های مورد نیاز بدن از جمله منیزیم، کلسیم، پتاسیم، منگنز و روی (zinc) می باشد و به دلیل وجود همین ریز مغذی ها به رنگ خاکستری است.

 

آیا می دانید که این همه تبلیغات برای مصرف امگا3 جنبه تجاری داشته و بدن نیازبه امگا3 به این حد ندارد

تبلیغات و قرص های شیمیایی رنگارنگ که حاوی امگا 3 بوده و به اصطلاح امروزی غنی شده می باشند بیش از آن که جنبه طبی داشته باشد جنبه تجاری داشته و در واقع یک تب تجاری است که بازار دارویی دنیا را گرفته است و شاید چند صباحی دیگر، تحقیقات جدید مطالب مخالف این را ثابت کنند، همان گونه که در متاآنالیزهای جدید ثابت شده که کسانی که مصرف مکمل های ویتامینی را به طور دایم داشته اند، طول عمر کوتاه تری داشته اند.
اگر ما یک تغذیه سالم و معمول از همه فراورده های غذایی داشته باشیم، امگا 3 را هم به اندازه کافی دریافت خواهیم کرد و هیچ انسانی نیاز به این دوز از امگا 3 که تبلیغ می شود و در بازار است، ندارد.
امگا 3 در ماهی، گردو و خشکبار وجود دارد.
پس همان بهتر که به روش تجربه شده اعتدال خودمان پیش برویم.

توصیه بهداشتی: تدبیر خواب و بیداری

عواملی خارجی یا داخلی وجود دارند که در ساختار اخلاط و مزاج ما دخالت می کنند و موجب نگهداری سلامت ما و یا موجب از بین رفتن سلامت ما می شوند که به آن ها اسباب ضروریه یا سته ضروریه و یا اسباب سته می گویند که عبارتند از غذا و نوشیدنی ها، هوا، احتباس و دفع، خواب و بیداری، حرکت و سکون و نهایتاً اعراض نفسانی.
در طب سنتی برای هر یک از این شش مورد تدابیری توصیه شده است که در ذیل به برخی از تدابیر مربوط به خواب و بیداری اشاره می گردد:

 
مدل درجه بندی طبیعت مواد در قالب دستگاه محورهای مختصات:

در طب ایرانی برای بیان میزان درجه گرمی، سردی، خشکی و تری مواد، این موارد را به 4 درجه کلی ( اول، دوم، سوم، چهارم ) تقسیم کرده و برای هر درجه ای از اول تا چهارم، 3 مرتبه ( اول، وسط، آخر) تعریف شده است .

مثلا طبیعت دارچین به درجه دوم و به مرتبه آخر، گرم و به درجه دوم و به مرتبه آخر، خشک است یعنی گرمِ آخرِ دوم و خشکِ آخرِ دوم است.

 
آیا می دانید که خوردن آب همراه با میوه های آب دار مشکل ساز است!

میوه ها رطوبتی دارند که اگر همراه و یا بعد از خوردن میوه آب میل شود رطوبت اضافی به معده تحمیل و هضم میوه مختل می شود و خلط حاصل از آن خلطی ناصالح خواهد بود.
کیفیت رطوبتی که در میوه است با رطوبتی که شما به آن اضافه می کنید متفاوت است، مثلاً اگر انگور را همراه آب بخورید در اکثر مواقع حالت بدی بدست می دهد و حتی گاهی اسهال های شدید ایجاد می کند.
لذا توصیه می شود نیم ساعت قبل از خوردن میوه و یکی دو ساعت بعد از خوردن میوه (بسته به میزان قدرت معده شما در هضم میوه خورده شده) از نوشیدن آب خودداری کنید.

 
فروش زعفران تقلبی با طعم خون گاو

سودجویان با گل خشت که بسیار شبیه زعفران است و اضافه کردن مقداری مواد غیرمجاز و در نهایت خواباندن آن در خون گاو اقدام به ارائه زعفرانی تلقبی و توزیع در جامعه به ویژه کرمان با نامهای تجاری معروف کرده اند که سلامت مردم را تهدید می کند.
به گزارش مهر در کرمان، زعفران ایران از گذشته تاکنون در کنار فواید دارویی به عنوان بهترین و گرانترین ادویه غذا شهرت داشته و از این گیاه در غذاهای ایرانی استفاده می شود. هر چند ایران یکی از اصلی ترین تولید کنندگان این ادویه مشهور و خوش رنگ است اما متاسفانه عدم وجود یک برند ملی برای صادرات این محصول و همچنین عدم بسته بندی مناسب به این صنعت ضربه زنده است به گونه ای که طی هفته های اخیر عرضه عمده زعفران تقلبی در استان کرمان منجر به ابراز نگرانی برخی از مسئولان شده است.

 
لیست مصلحات مواد غذایی به تفکیک نوع طبع

تا به حال بسیار شنیده اید که می گویند ماهی را با دوغ نخورید هر دو سرد است , سردی می کنید و حالتان به هم می خورد , در خوردن خرما افراط نکنید . گرمی است جوش می زنید . بچه ها را از خوردن خیار منع کنید , سرد است دل درد می گیرند.
حال سوال این است که رژیم غذایی ما چگونه باشد تا تعادل اخلاط در بدن ما حفظ گردد و دچار سوء مزاج و بیماری نگردیم؟

 
طب سنتی راهگشای بن بست های طب مدرن

«اَلْعِلْمُ عِلْمانِ: عِلْمُ الاَبْدانِ وَ عِلْمُ الاَدْیانِ»، در این حدیث نورانی نبوی علم ابدان یا همان پزشکی دوشادوش علم دین قرار گرفته است که حکایت از اهمیت و حساسیت جایگاه این علم در اندیشه اسلامی دارد. همین مهم از همان آغازین سالهای شکل‌گیری تمدن اسلامی، دانشمندان مسلمان را بر آن داشت که با انگیزه و عزمی راسخ منابع علم طب را از سراسر دنیا جمع آوری و بازخوانی کرده و به علم طب براساس آموزه های نبی مکرم اسلام و اهل بیت علیهم السلام عمق و ارتقاء بخشیدند.

 
توصیه بهداشتی: آداب غذا خوردن

عواملی خارجی یا داخلی وجود دارند که در ساختار اخلاط و مزاج ما دخالت می کنند و موجب نگهداری سلامت ما و یا موجب از بین رفتن سلامت ما می شوند که به آن ها اسباب ضروریه یا سته ضروریه و یا اسباب سته می گویند که عبارتند از غذا و نوشیدنیها، هوا، احتباس و دفع، خواب و بیداری، حرکت و سکون و نهایتاً اعراض نفسانی.

در طب سنتی برای هر یک از این شش مورد تدابیری توصیه شده است که در ذیل به برخی از تدابیر مربوط به آداب غدا خوردن اشاره می گردد:

 

 
مزاج شناسی3) ویژگیهای افراد دارای مزاج گرم وتر (افراد دموی) و علائم غلبه خلط دم

Subscribe

مزاج سرشتی یا جبلی، مزاجی است که از طریق ارث از پدر و مادر به فرد منتقل می شود و از زمان تولد در فرد وجود دارد و یک حالت طبیعی برای آن فرد به حساب می آید.
هر مزاج دارای علایم و خصوصیات خاص خود می باشد که با علایم بیماری ناشی از غلبه اخلاط که در ادامه به آن می پردازیم، تفاوت دارد.
ویژگیهای ذیل مربوط به مزاج سرشتی افراد دموی می باشد.

 
عطاری و فرهنگ دارویی ایرانیان

بسم الله الرحمن الرحیم
فرهنگ و تمدن اسلامی سرزمین پرافتخار ایران با طلوع خورشید اسلام، درخشش خود را آغاز کرد.
یکی از مهم ترین دستاورد های این تمدن بزرگ، طب سنتی ایران یا طب ایرانی- اسلامی است، این مرز پرگهر گهواره ی رشد و بالندگی هزاران دانشمند و نابغه ی بزرگ مانند رازی، ابن عباس اهوازی،ابن سینا و عقیلی است که کتاب هایشان در اقصی نقاط عالم صدها سال به عنوان کتاب های درسی دانشگاه های بزرگ طب در دنیا، تدریس می شد، طب ایرانی با گنجینه ای نزدیک به 18000 عنوان کتاب طبی، غنی ترین مکتب طب سنتی دنیاست، فرهنگ پزشکی غنی ایرانیان تا زمان رضا خان دیکتاتور که طب سنتی را رسما غیر قانونی اعلام کرد، در زندگی تک تک افراد حضوری زنده و موثر داشت.

نویسنده: حسنی نژاد

نظريه درون همزيستي

نظریه ای وجود دارد به نام نظریه ی درون همزیستی(The endosymbiotic theory ). این نظریه برای اولین بار در سال ۱۹۰۵توسط گیاه شناس روسی به نام کنستانتین مریکویسکی  Konstantin Mereschkowskiارائه شد. بعدها خانم لین مارگولیس،زیست شناس سابق دانشگاه بوستون، در  سال 19۶۷  توسط مقاله ای با عنوان (The Origin of Mitosing Eukaryotic Cells)این نظریه را مطرح کرد. پس از آن وی رسما کتاب "همزیستی در سیر تکاملی سلول- Symbiosis in Cell Evolution " 1981 را منتشر کرد.

اين نظريه، خاستگاه ميتوكندري‌ها و كلروپلاست‌ها را از باكتري‌ها مي‌داند.

۱- برمبناي این نظریه، ميتوكندري در اصل يك باكتري هوازي بوده است كه به‌وسيله‌ي سلول هسته‌دار بلعيده شده است. اما به‌جاي آن‌كه به‌وسيله‌ي سلول هضم شود به زندگي خود در سلول ادامه داده و تنفس سلولي را برعهده گرفته است.

۲-بر مبناي اين نظريه، كلروپلاست در اصل يك سيانو باكتري فتوسنتز‌كننده بوده است كه به‌طريق مشابه با ميتوكندري همزيستي خود را با سلول هسته‌دار اوليه آغاز كرده است.
درون همزیستی

شواهد زير، نظريه‌ي درون همزيستي را تاييد مي‌كنند:

1. اندازه‌ي ميتوكندري مشابه اندازه‌ي معمول باكتري‌ها (مثلا اشريشياكلي) است.


2. تا خوردگي غشاي دروني ميتوكندري شبيه غشاي باكتري‌هاي هوازي است.


3. DNA ميتوكندري و كلروپلاست همانند DNA باكتري‌ها حلقوي است.


4. ريبوزوم‌هاي ميتوكندري و كلروپلاست مشابه ريبوزوم‌هاي باكتريايي است.

5. توليدمثل ميتوكندري و كلروپلاست مشابه توليد مثل باكتري‌ها يعني به روش تقسيم دوتايي است.
يوكاريوت‌هايي كه فقط داراي ميتوكندري شدند، خاستگاه سلول‌هاي جانوري امروزي و آن‌هايي كه كلروپلاست را نيز دريافت كرده‌اند خاستگاه جلبك‌ها و سلول‌هاي گياهي هستند.

 

نمونه سوالات زیست شناسی( ۱ )خرداد ماه سال دوم علوم تجربی

دانش آموزان عزیز دوم تجربی :

نمونه سوال های خرداد ماه سال های گذشته جمع آوری گردیده و  در بخش ادامه مطلب قرار داده ام

برای تثبیت مفاهیم به آن ها پاسخ دهید .

ادامه مطلب را کلیک کنید .


ادامه مطلب

نمونه سوال چهارگزینه ای از فصل ۱تا 4 زیست شناسی 1

نمونه سوال چهارگزینه ای از فصل   ۱تا ۴   زیست شناسی ۱

ادامه مطلب را کلیک کنید .


ادامه مطلب

آزمون زيست شناسي وآزمايشگاه (1) خرداد (8۳ و۸۴و۸۵)

سؤالات آزمون زيست شناسي وآزمايشگاه (1)  خرداد (8۳ و۸۴و۸۵)

ادامه مطلب را کلیک کنید .


ادامه مطلب
 
ادامه نوشته

معرفي وبلاگ حاوي انيميشن

دانش آموزان کلاس سوم تجربی برای مشاهده تصاویر متحرک مربوط به فصل ۲ و ۳ کتاب درسی اینجا را کلیک کنید .

انفجار بزرگ(مهبانگ)

بیگ بنگ یا انفجار بزرگ چیست؟

تئوری انفجار بزرگ یا بیگ بنگ که در فارسی به آن نظریه مهبانگ هم می گویند آغاز آفرینش و هستی را بیان می کند. پیدایش کائنات برای انسان همواره یک راز نادانسته بود و بشر می خواست بداند که این پیدایش از کجا شروع شد.آیا به صورت یکنواخت بوده و همین گونه نیز ادامه دارد یا نه؟ چنان که برخی اعتقاد داشته اند که کائنات همین ساختار را داشته و بدون تغییر باقی می ماند.
نتیجه اینکه نظریه های مختلفی در این رابطه وجود داشت و نظریه پردازیهای زیادی می شد. یکی از این نظریه ها که حدود سی و هفت یا سی و هشت سال قبل ارائه شد بیگ بنگ یاهمان انفجار بزرگ نام داشت که توانست به خیلی از ابهامات پاسخ بدهد. این نظریه، آغاز کائنات را از یک هسته اتم در فضا و زمان صفر می داند زیرا آن هنگام هنوز فضا و زمان آغاز نشده بود. تصور بکنید که تمام کائنات در یک هسته اتم یاحتی کوچکتر از آن جای داشت و در یک لحظه این فضا و زمان آغاز می شود یعنی اینکه یک انفجار بزرگ که حاصل گرانش شدید ناشی از فشردگی بوده، شروع شد.
این واقعه بین سیزده تا پانزده میلیارد سال پیش رخ داده است، درحقیقت این حادثه از آن نقطه صفر شروع می شود. قابل ذکر است که باوجودچنین فشردگی ای طبیعتاً دمای بسیار زیادی در لحظه کمی قبل از انفجار بزرگ حاکم بوده است. هنگامی که فضا و زمان شروع به بزرگ و باز شدن کرد، دما مدام رو به کاهش بوده به طوری که تخمین زده می شود وقتی فقط یک ثانیه ازتشکیل کائنات می گذشته است ده میلیارد کلوین نزول دما داشته ایم.
انبساط جهان به قدری شدید رخ داده است که از اندازه کوچکتر از یک هسته اتم در یک لحظه به اندازه کره زمین بزرگ می شده، یعنی انبساط و تورم بعد از بیگ بنگ شروع شده بود اما هنوز کهکشانها به وجودنیامده بودند. نور آغاز کائنات بود سپس بعد از نور، ماده ایجاد شد و شاید بعد از دو میلیارد سال از انفجار بزرگ کهکشانها شکل گرفتند و خورشید ما یکی از ذرات کوچک آنهاست
.

● کهکشانها چگونه و چه زمانی شکل گرفتند؟
کهکشانی که ما در آن هستیم (کهکشان راه شیری) حدود ده میلیارد سال پیش به وجود آمده است البته اگر قبول کنیم که بیک بنگ سیزده میلیارد سال پیش رخ داده است.
اما کهکشانها انواع مختلفی دارند که عبارت است از: نامنظم، بیضوی و مارپیچی.

از مواد اطراف کهکشانها که باقی مانده بودند بازوهای کهکشانی شکل گرفتند اما چون فشردگی مواد را در آن قسمت فضا داشتیم و نیز کهکشانهای شکل گرفته بسیار نزدیک به هم بودند طبیعتاً برخوردها هم زیاد بوده است یعنی دو کهکشان با هم ادغام شده و یک کهکشان بزرگتر تشکیل می دادند یا سبب ساز بازوهای کهکشانی بزرگتر می شدند. این اثرات در بحث انتقال به سمت قرمز یا رد شیفت می گنجند.

● این انفجار چقدر طول کشید؟
برای لحظه انفجار بزرگ عدد ده به توان منفی چهل و سه را در نظر می گیرند و بعد از آن لحظه، حادثه شروع می شود که حتی هنوز به هزارم ثانیه نرسیده، تغییرات در حال رخ دادن بوده است.
● عالم هستی و جهان کائنات در ابتدا چگونه به نظر می آمد؟
آشکار است برای آگاهی از چگونگی اولین ثانیه ها و یا بهتر بگوییم اولین اجزای ثانیه های پس از انفجار اولیه نباید از ستاره شناسان پرسید بلکه در این مورد باید به فیزیکدان های متخصص در امر فیزیک ذره ای مراجعه کرد که در مورد تشعشعات و ماده در شرایط کاملا سخت و غیر عادی تحقیق می کنند و تجربه می کنند. تاریخ کیهان معمولا به ۸ مقطع کاملا متفاوت و غیر مساوی تقسیم می شود :

▪ مرحله ۱
صفر تا ۴۳- ۱۰ ثانیه
این مساله هنوز برایمان کاملا روشن نیست که در این اولین اجزای ثانیه ها چه چیزی تبدیل به گلوله آتشینی شد که کیهان باید بعدا از آن ایجاد گردد . هیچ معادله و یا فرمول های اندازه گیری برای درجه حرارت بسیار بالا و غیر قابل تصوری که در این زمان حاکم بود در دست نمی باشد.

▪ مرحله ۲
۴۳- ۱۰ تا ۳۲- ۱۰ ثانیه
اولین سنگ بناهای ماده مثلا کوارک ها و الکترون ها و پاد ذره های آنها از برخورد پرتوها با یکدیگر به وجود می آیند. قسمتی از این سنگ بناها دوباره با یکدیگر برخورد می کنند و به صورت تشعشع فرو می پاشند. در لحظه های بسیار بسیار اولیه ذرات فوق سنگین - نیز می توانسته اند به وجود آمده باشند. این ذرات دارای این ویژگی هستند که هنگام فروپاشی ماده بیشتری نسبت به ضد ماده و مثلا کوارک های بیشتری نسبت به آنتی کوارک ها ایجاد می کنند. ذرات که فقط در همان اولین اجزای بسیار کوچک ثانیه ها وجود داشتند برای ما میراث مهمی به جا گذاردند که عبارت بود از : ( افزونی ماده در برابر ضد ماده )

▪ مرحله ۳
از ۳۲- ۱۰ ثانیه تا ۶- ۱۰ ثانیه
کیهان از مخلوطی از کوارک ها - لپتون ها - فوتون ها و سایر ذرات دیگر تشکیل شده که متقابلا به ایجاد و انهدام یکدیگر مشغول بوده و ضمنا خیلی سریع در حال از دست دادن حرارت هستند .

▪ مرحله ۴
از ۶- ۱۰ ثانیه تا ۳- ۱۰ثانیه
تقریبا تمام کوارک ها و ضد کوارک ها به صورت پرتو ذره ها به انرژی تبدیل می شوند. کوارک های جدید دیگر نمی توانند در درجه حرارت های رو به کاهش به وجود آیند ولی از آن جایی که کوارک های بیشتری نسبت به ضد کوارک ها وجود دارند برخی از کوارک ها برای خود جفتی پیدا نکرده و به صورت اضافه باقی می مانند. هر ۳ کوارک با یکدیگر یک پروتون با یک نوترون می سازند. سنگ بناهای هسته اتم های آینده اکنون ایجاد شده اند.

▪ مرحله۵
از ۳- ۱۰ ثانیه تا ۱۰۰ ثانیه
الکترون ها و ضد الکترون ها در برخورد با یکدیگر به اشعه تبدیل می شوند. تعدادی الکترون باقی می ماند زیرا که ماده بیشتری نسبت به ضد ماده وجود دارد. این الکترون ها بعدا مدارهای اتمی را می سازند

▪ مرحله ۶
از ۱۰۰ ثانیه تا ۳۰ دقیقه
در درجه حرارت هایی که امروزه می توان در مرکز ستارگان یافت اولین هسته های اتم های سبک و به ویژه هسته های بسیار پایدار هلیم در اثر همجوشی هسته ای ساخته می شوند. هسته اتم های سنگین از قبیل اتم آهن یا کربن در این مرحله هنوز ایجاد نمی شوند. در آغاز خلقت عملا فقط دو عنصر بنیادی که از همه سبکتر بودند وجود داشتند : هلیم و هیدروژن

▪ مرحله ۷
از ۳۰ دقیقه تا ۱ میلیون سال پس از خلقت
پس از گذشت حدود ۳۰۰۰۰۰ سال گوی آتشین آنقدر حرارت از دست داده که هسته اتم ها و الکترون ها می توانند در درجه حرارتی در حدود ۳۰۰۰ درجه سانتی گراد به یکدیگر بپیوندند و بدون اینکه دوباره فورا از هم بپاشند اتم ها را تشکیل دهند . در نتیجه آن مخلوط ذره ای که قبلا نامرئی بود اکنون قابل دیدن می شود.

▪ مرحله ۸
از یک میلیون سال پس از خلقت تا امروز
از ابرهای هیدروژنی دستگاههای راه شیری ستارگان و سیارات به وجود می ایند. در داخل ستارگان هسته اتم های سنگین از قبیل اکسیژن و آهن تولید می شوند. که بعد ها در انفجارات ستاره ای آزاد می گردند و برای ساخت ستارگان و سیارات و حیات جدید به کار می ایند.
● عناصر اصلی حیات زمینی چه زمانی پدیدار شد؟
برای زمین با توجه به گوناگونی حیات که در آن وجود دارد ۳ چیز از اهمیت خاصی برخوردار بوده است:
از همان ابتدای خلقت همیشه ماده بیشتری نسبت به ضد ماده وجود داشته و بنابراین همواره ماده برای ما باقی می ماند.
در مرحله ششم هیدروژن به وجود آمد این ماده که سبک ترین عنصر شیمیایی می باشد سنگ بنای اصلی کهکشانه ها و سیارات می باشد. هیدروژن همچنین سنگ بنای اصلی موجودات زنده ای است که بعدا روی زمین به وجود آمدند و احتمالا روی میلیاردها سیاره دیگر نیز وجود دارند. در مرکز ستارگان اولیه هسته اتم های سنگین از قبیل اکسیژن و یا کربن یعنی سنگ بناهای اصلی لازم و ضروری برای زندگی و حیات بوجود آمدند.

● آیا عالم همواره در حال انبساط خواهد بود؟
جنبش انبساطی یا به عبارت دیگر از همدیگر دور شدن کهکشانه ها به هر حال رو به کند شدن است. زیرا جزایر جهانی متعدد در واقع به سمت یکدیگر جذب می شوند و در نتیجه حرکت انبساطی آن ها کند تر می شود. اکنون پرسش فقط این است که آیا زمانی تمام این حرکت ها متوقف خواهد گردید و این عالم در هم فرو خواهد پاشید؟ این مساله بستگی به تراکم ماده در جهان هستی دارد. هر چه این تراکم بیشتر باشد نیرو های جاذبه بین کهکشانه ها و سایر اجزای گیتی بیشتر بوده و به همان نسبت حرکت آن ها با شدت بیشتری متوقف خواهد شد.

در حال حاضر چنین به نظر می رسد که تراکم جرم بسیار کمتر از آن است که زمانی عالم در حال انبساط را به توقف در آورد. به هر حال این امکان وجود دارد که هنوز جرم های بسیار بزرگ ناشناخته ای از قبیل ( سیاهچاله های اسرار آمیز) یا ( ابرهای گازی شکل تاریک ) وجود داشته باشند و نوترینو ها که بدون جرم محسوب می شوند جرمی هرچند کوچک داشته باشند. اگر این طور باشد در این صورت حرکت کیهانی زمانی شاید ۳۰ میلیارد سال دیگر متوقف خواهد شد. در آن زمان کهکشان ها با شتابی زیاد حرکت به سوی یکدیگر را اغاز خواهند کرد تا در نهایت به شکل یک گوی آتشین عظیم با یکدیگر متحد شوند. آن زمان شاید می باید روی یک انفجار اولیه جدید دیگر و تولد یک عالم جدید حساب کنیم. با توجه به سطح کنونی دانش بشر و میزان پژوهش های انجام شده باید اینطور فرض کرد که عالم تا ابدیت انبساط خواهد یافت.

● با توجه به بزرگی وعظمت کائنات، پیدایش حیات غیرزمینی چقدر احتمال دارد؟
با یک حساب سرانگشتی متوجه می شویم که باوجود این تعداد ستاره احتمال حیات بسیار زیاد است. حتی بعضی از ستاره ها دارای سیاره نیستند و یا این سیاره بسیار دور از ستاره یا بسیار نزدیک به آن هستند و برخی هم گازی می باشند اگر تمام این موارد را از کل ستاره ها کم کنیم تقریباً بیست وپنج درصد آنها امکان وجود حیات را دارند.

● آیا میدانستید ...؟
▪ تئوری بیگ بنگ در ابتدا توسط کشیش بلژیکی به نام Georgs Lemaitre در سال۱۹۲۷ بیان شد. فرضیه او بعد از مشاهده ی تغییر red shift (خطوط طیف قرمز که برای اندازه گیری فاصله ستارگان از زمین به کار میرود) در سحابی های دور دست ( توده های عظیم گازی) توسط ستاره شناسان ،به عنوان مدل مبنی بر فرضیه ی نسبیت برای جهان مطرح شد. اما فرضیه بیگ بنگ زمانی قاطعانه مورد تایید قرار گرفت که این تشعشعات در سال ۱۹۶۴ توسط Arno Penzias وRobert Wilson کشف شد. که بعدها این ۲ نفربه علت همین کشف خود برنده جایزه نوبل شدند. این تئوری اگر چه بطور وسیعی مورد پذیرش قرار گرفته است لیکن ممکن است هرگز به اثبات نرسد چرا که هنوز برخی سوالات در مورد آن همچنان بی جواب مانده است.

▪ فقط حدود ۴درصد عالم از ماده ، به شکلی که ما می شناسیم تشکیل شده است ، یعنی ماده معمولی که ما می شناسیم و در آزمایشگاه وجود دارد، فقط ۴درصد کل عالم را می سازد. ۲۳درصد عالم را ماده تاریک سرد تشکیل داده که دانشمندان اطلاعات خیلی کمی درباره اش دارند و ۷۳درصد باقی مانده را انرژی تاریک عجیب تشکیل می دهد که تقریبا تنها چیزی که در موردش می دانیم ، این است که وجود دارد!

پروژه ژنوم انسان(HGP)

پروژه ژنوم انسان: طرح نقشه‌برداری و تعیین توالی کل ژنوم انسان اولین بار در سال ۱۹۸۴ در کنفرانسی در Alta Uta عنوان شد. تأمین قسمتی از بودجه این پروژه را دپارتمان انرژی آمریکا به عهده گرفت و در سال ۱۹۸۸ کنگره آمریکا رسماً اجرای پروژه ژنوم انسانی را از سال ۱۹۹۱ به مدت ۱۵ سال تصویب کرد. در این سال انسیتو بهداشت ملی آمریکا (NIH) نیز برای اجرای این طرح اعلام آمادگی کرد. بزودی کشورهای انگلیس ،فرانسه، آلمان و ژاپن نیز به این پروژه پیوستند. در سال ۱۹۹۸ سازمان ژنوم انسانی (HUGO ) ایجاد شد. اهداف اولیه پروژه ژنوم انسانی که از سوی HUGO دنبال می‌شد چنین است :

  • تعیین نقشه دقیق ژنتیکی کروموزومها
  • تهیه نقشه فیزیکی کروموزومهای اورگانیسم‌هایی که به‌عنوان مدل انتخاب شده‌اند • تعیین توالی کل ژنوم انسان
  • ایجاد شبکه‌های ارتباطی و بانک‌های اطلاعاتی

تعیین توالی بیش از ۹۰ % ژنوم انسان در فوریه سال ۲۰۰۱ به پایان رسید.اما هنوز بسیاری از ژنهای انسان شناسایی نشده اند.

 روش‌ها

در انجام پروژه ژنوم انسان (HGP) برای شناسایی ژنها از روشهای مختلف نقشه برداری ژنوم استفاده شده است و به مرور زمان تکنیکهای پیشرفته تری برای انجام پروژه، بکار گرفته می‌شود. روال کار برای تعیین توالی ژنوم انسان به این صورت بود که ابتدا کل ژنوم انسان بصورت کتابخانه BAC تهیه شده و سپس با روشهای مختلفی از این کلون‌ها، کانتیگ تهیه می‌شد. سپس قطعه‌های وارد شده در هر یک از کلون‌های کانتیگ تعیین توالی می‌شد. در سال ۱۹۹۲ کار تهیه کانتیگ برای کل کروموزوم ۲۱و Y به پایان رسید. برای تهیه کانتیگها بطور هم‌زمان نقشه برداری ژنتیکی نیز استفاده می‌شد. در سال ۱۹۹۴ نقشه ژنتیکی ژنوم انسان با حد تفکیک cM۱ با استفاده از مارکرهای پلی مورف تهیه شد.سرانجام در فوریه سال ۲۰۰۱، HPG اعلام کرد که تعیین توالی ۹۰% یوکروماتین ژنوم انسان به پایان رسیده است. البته در همان تاریخ شرکت Celera نیز اعلام کرد که ۹۳% یوکروماتین ژنوم انسان را به روشی دیگر تعیین کرده است. شرکت Celera در سال ۱۹۹۸ ادعا کرده بود که می‌تواند ژنوم انسان را ظرف سه سال با روش دیگری تعیین توالی کند.در این روش به جای این که ابتدال کلون‌های موجود در کتابخانه ژنوم را به صورت کانتیگ مرتب کرده و سپس تعیین توالی کنند، ابتدا BAC‌ها را تعیین توالی کرده و سپس از یک الگوریتم کامپیوتری برای تعیین ترتیب قطعه‌های کلون شده استفاده می‌شود.

با تکمیل پروژه ژنوم انسان، شناسایی ژن ها، شناسایی جهش‌های بیماریزا، تشخیص بیماریهای ژنتیکی، تشخیصهای پیش از بروز علامت‌ها، پیشگیری از بروز بیماری‌های ژنتیکی و … بسیار آسان خواهد شد .

بطور کلی پروژه ژنوم انسان نه تنها چهره دانش ژنتیک مولکولی انسانی را دگر گون ساخت بلکه بر بیشتر علوم زیستی اثر زیادی گذاشته است.

ژنوم اورگانیسم‌های مدل

یکی از هدف‌های پروژه ژنوم، تعیین توالی ژنوم و شناسایی ژن‌های اورگانیسمهای مدل است.اورگانیسمهای مدل در انجام بسیاری از پژوهش‌های ژنتیکی بکار می‌روند .با مشخص بودن ژنوم این جانداران انجام این تحقیقات با دقت و سهولت بیشتری انجام خواهد شد.در برنامه پروژه ژنوم، تعین توالی ژنوم و شناسایی ژن‌های برخی از جانداران مانند اشریشیا کلی به‌عنوان نماینده پروکاریوت‌ها و ساکاومایسس سرویزیه، C.elegans و موش به‌عنوان نمایندگان یوکاریوت‌ها انجام شده است.. بسیاری از ژن‌های مخمر با ژن‌های انسان اورتولوژی دارد و برای بررسی عملکرد این ژن‌ها اغلب از مخمر از نظر آزمایشگاهی کار با آن ساده‌تر است استفاده می‌شود. C.elegans که یک جاندار پر سلولی ساده است برای تحقیق در مورد تنظیم بیان ژن‌ها در تمایز سلولی، فرایند پیری و اپوپتوز به کار می‌رود .موش‌ها نیز به‌عنوان پستانداران عالی دربررسی بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی و سرطان‌ها ب کار می‌روند. با نزدیک شدن به پایان پروژه ژنوم انسان، هم‌اکنون دانشمندان پروژه جدیدی را به نام پروژه پروتئوم انسان، شروع کرده‌اند که هدف این پروژه شناسایی کلیه پروتئینهایی است که در سلول‌های انسان بیان می‌شوند (پروتئوم ) این پروژه به رهبری سازمان پروتئوم انسان یا HUPO در حال انجام است. با انجام این پروژه خصوصیت‌های کامل پروتیین‌های سلولی، عملکرد آن‌ها و زمان بیان آنها مشخص خواهد شد.

سلول بنیادی (رویان)

سلولهای بنیادی

         

سلول بنيادي چيست؟

سلول بنيادي مادر تمام سلولها است و توانايي تبديل به تمام سلولهای بدن را دارا می باشد. اين سلولها واجد توانايي خود نوسازي (Self Renewing) و تمايز (Differentiating) به انواع سلولها از جمله سلولهاي خوني، قلبي، عصبي و غضروفي هستند. هم چنين در بازسازي و ترميم بافت هاي مختلف بدن بدنبال آسيب و جراحت موثر بوده و مي توانند به درون بافتهاي آسيب ديده اي که بخش عمده سلولهاي آنها از بين رفته است، پيوند زده شوند و جايگزين سلولهاي آسيب ديده شده و به ترميم و رفع نقص در آن بافت بپردازند.

به دليل توانايي منحصر به فرد سلولهای بنيادی، اين سلولها امروزه از مباحث جذاب در زيست شناسی و علوم درمانی می باشند. هم چنين تحقيقات در اين زمينه دانش ما را درباره چگونگی رشد و تکوين يک اندام از يک سلول منفرد افزايش داده است و مهمتر آنکه به فهم مکانيزم جايگزينی سلولهای سالم با سلول های آسيب ديده کمک نموده است.

 

انواع سلول بنيادی

سلولهای بنيادی را بر اساس خصوصيات و ويژگی به سه دسته سلولهای بنيادی جنينی، سلولهای بنيادی بالغ و سلولهای بنيادی خون بند ناف تقسيم می کنند.

سلولهای بنيادی جنينی: از توده سلولی داخلی جنين 16-14 روزه گرفته می شود و قادر است تمام سلولها و بافتهای يک فرد کامل را بسازد.

سلولهای بنيادی بالغ: به سلولهايي که پس از تولد از بافت های مختلف فرد بالغ جدا می شوند، گفته می شود. سلولهای بنيادی خونساز مستقر در مغز استخوان، مغز، کبد و ساير بافت ها از اين دسته می باشند که قدرت تمايز به برخی از بافتها را دارا می باشند.

سلولهای بنيادی خون بندناف: از بندناف استخراج شده و همانند سلولهای بنيادی خونساز مغز استخوان می باشند. 

 

سلولهای بنيادي خون بند ناف

خون بندناف خونی است که پس از تولد در بند ناف و جفت باقيمانده و دور ريخته می شود. اين خون غنی از سلولهای بنيادی است.

سلولهای بنيادی خون بند ناف همانند سلولهای بنيادی خونساز مغز استخوان به سلولهای زیر تقسيم میشوند:

  • سلولهای قرمز، که اکسيژن را به تمام بدن حمل می کنند.  

  • سلولهای سفيد، که در سيستم ايمنی فعالانه شرکت دارند.

  • پلاکتها که به انعقاد خون کمک می کنند.

همچنين قادر به ساخت انواع سلولهای ديگر و ترميم و نگهداری سلولها در هنگام جراحت می باشند.

         
         

خون بند ناف چه استفاده هايي دارد؟

اولين پيوند خون بند ناف در سال 1988 ميلادي در فرانسه و توسط دکتر گلوکمن به يک کودک مبتلا به کم خوني فانکوني (يک نوع کم خوني مادرزادي) انجام گرفت و به اين ترتيب تا به امروز صد ها پيوند موفق خون بند ناف صورت گرفته است و مراکز بزرگ ذخيره اين سلولها در کشور هاي مختلف جهان تاسيس گرديده است.

مرورآمار منتشر شده نشان مي دهد که هر ساله حدود 30000 بيمار با بيماريهايي که با پيوند سلولهاي بنيادي مغز استخوان، قابل درمان هستند در سال شناسائي مي شوند و حدود 75 درصد اين بيماران قادر به يافتن يک داوطلب مناسب براي اهداء خون مغز استخوان نيستند. از سوي ديگر جستجوي مراکز ثبت اهدا کنندگان مغز استخوان زمان بسياري به خود اختصاص مي دهد به اين ترتيب ذخيره خون بندناف زمان را کوتاه وميزان اهدا کننده را بيشتر مي سازد و به اين ترتيب زمان را براي مبتلايان به لوسمي هاي حاد، کم خوني ها و نقايص ايمني که در زمان کوتاهي مي ميرند کوتاهتر مي کند.

امروزه تحقيقات گسترده ای به منظور درمان بيماريها و ضايعات عصبي، ترميم بافتهاي آسيب ديده قلبي و استخواني، ترميم سوختگيها و ضايعات پوستي، ترميم لوزالمعده وترشح انسولين و ترميم ساير بافت هاي آسيب ديده با استفاده از سلولهاي بنيادي مغز استخوان، خون بندناف و ساير سلولهاي بنيادي يک فرد بالغ درحال انجام است.

 

بیماریهايي که با خون بند ناف درمان شده اند

 فهرستی از بيماريهايي که با استفاده از سلولهای بنيادی خون بندناف قابل درمان هستند به شرح ذيل می باشد:

  • اختلالات سلولهای بنيادی: کم خونی آپلاستيک، کم خوني فانکوني، هموگلوبينوری حمله ای شبانه (PNH)

  • لوسمی حاد: AML، ALL، لوسمی تمايز نيافته حاد

  • لوسمی مزمن: CML      

  • بيماريهای نقص در توليد لنفوسيتها: لنفوم غير هوچکين، لنفوم هوچکين

  • ناهنجاريهای ارثی گلبولهای قرمز: بتا، تالاسمی ماژور، کم خونی سلولی داسی شکل

  • اختلالات سيستم ايمنی مادرزادی: سندروم کاستمن، نقص چسبندگی لکوسيتی، سندروم دی جرج

  • نقص ارثی پلاکتی: ترومبوسيتوپنی مادرزادی

  • اختلالات پلاسماسل: مولتی پل ميلوما، لوسمی پلاسماسل

  • بيماريهای ارثی: سندروم لش نيهان، هيپوپلازی غضروف

  • ساير بيماريها: بيماری الزايمر، ديابت، پارکينسون، صدمات نخاعی، سکته های قلبی و مغزی، بيماريهای کبدی، ديستروفی عضلانی

توجه :

در حال حاضر در کشورمان فقط بیماریهایی که منشاء خونی دارند از جمله تالاسمی ، سرطان خون و کم خونی ها با استفاده از سلولهای بنیادی خون بند ناف قابل درمان هستند .

 

چشم انداز استفاده از سلولهای بنيادی

امروزه ثابت شده است که سلولهای بنيادی قادر به درمان محدوده وسيعی از بيماريهای مزمن و حاد می باشند و تحقيقات زيادی در زمينه استفاده از سلولهای بنيادی در درمان بيماريهايي چون پارکينسونز، بيماريهای قلبی، کبدی، ديابت، ديستروفی عضلانی، آسيبهای نخاعی و سکته در حال انجام می باشد.

آلزايمر:1 از 10 نفر افراد بالای 65 سال و 5 نفر از 10 نفر افراد بالای 85 سال از اين بيماری رنج می برند. 

جراحات نخاعی: آسيبهای نخاعی سالانه بالغ بر 750000 نفر در ايالات متحده را در بر می گيرد.

بازسازی استخوان:  اميدی برای درمان مبتلايان به اوستئوپروزيز پارکينسونز:  MS   بيماری اتواييمون و پيشرونده مربوط به سيستم عصبی مرکزی است که سالانه تعداد بسياری را دچار می سازد.