نكات درسي فصل دوم كتاب زيست شناسي و آزمايشگاه 1– سفري به درون سلول 1-      تريكودينا جانداري تك سلولي و آبزي است كه همانند فرفره بر روي بدن لغزنده ي ماهي ها حركت كرده و از باكتري تغذيه مي كند. 2-      مژك هاي اين تك سلولي با زنش هاي خود ، هم باكتري ها را به سمت دهان سلولي خود مي رانند و هم موجب حركت جاندار مي شوند. 3-      در بخش پائيني سلول تركودينا ، خارهاي اتصال دهنده وجود دارند كه اين خارها جاندار را به تكيه گاه خود يعني روي بدن ماهي ، متصل مي‌كنند. 4-      داشتن مژك ، دهان سلولي و خارهاي اتصال دهنده ، تركوديتنا را سلولي بسيار تخصص يافته كرده است. 5-   بعضي از سلول هاي بدن ما مثل سلول هاي پوشاننده لوله‌هاي تنفسي ، همانند تركودينا مژك دارند ؛ همچنين سلول هاي بدن ما همانند تركودينا هسته‌اي محتوي DNA دارند؛ همچنين همه سلول ها از جمله تركودينا غشاي پلاسمايي دارند. 6-      برخي ژن هاي موجود در DNA ي تركودينا شكل و ويژگي هاي ريخت شناختي سلول را تعيين مي كنند و برخي ديگر با تنظيم توليد پروتئين هاي اختصاصي ، شكل و كار سلول را اختصاصي مي كنند. 7-      غشاي پلاسمايي به سلول كمك مي كند تا مواد مورد نياز خود را از محيط اطراف بگيرد و مواد زايد را به محيط دفع كند. 8-      غشاي پلاسمايي سيتوپلاسم را احاطه كرده است. 9-      سيتوپلاسم ماده‌اي نسبتاً روان ( سيال) است كه اندامك هاي مختلفي درآن قرار دارند. 10-  هسته و هر نوع انداممك سيتوپلاسمي وظيفه ي خاصي بر عهده دارند. 11-  هسته براي تنظيم فعاليت هاي سلول تخصص يافته است . 12-  مژك ها موجب حركت سلول يا حركت مايع در اطراف سلول مي شوند. ميكروسكوپ 13-   ذره بين معمولي مي تواند تصوير اشيا را تا حدود 10 برابر بزرگ كند. بزرگنمايي اين نوع ذره بين ها را به صورت 10* نمايش مي دهيم. 14-  براي ديدن اشياء بسيار ريز كه با ذره بين ديده نمي شوند از ميكروسكوپ استفاده مي كنيم. 15-  ميكروسكوپ هاي معمولي در مدارس و جاهاي ديگر از نوع نوري هستند. 16-  واحد اندازه گيري سلول و اجزاي آن ميكرومتر ( ميكرون ) است . هر ميكرومتر يك هزارم ميلي متر است. ( يك ميليونيم متر) 17-  در ميكروسكوپ نوري ، نور مرئي از نمونه عبور مي كند ، از عدسي هاي شيشه‌اي مختلف مي گذرد و به اين ترتيب تصوير بزگ شده اي از نمونه حاصل مي شود. 18-  آنچه را كه با ميكروسكوپ مي خواهيم مطالعه كنيم ، نمونه مي ناميم. 19-  ميروسكوپ نوري مي تواند تصوير نمونه را تا 1000 برابر بزرگ كند (1000* ) 20-  بزرگ كردن تصوير يك جسم را بزرگنمايي مي نامند. 21-  .عكسي كه به وسيله‌ي ميكروسكوپ از نمونه گرفته مي شود را ريزنگار مي نامند. 22-  يكي ديگر از عوامل مهم در ميكروسكوپ قدرت تفكيك آن است. 23-  قدرت تفكيك عبارت است از توانايي يك ابزار نوري در نشان دادن دو جسم به صورت مجزا از يكديگر. 24-  توانايي هر ابزار نوري به قدرت تفكيك آن بستگي دارد. 25- ميكروسكوپ نوري نمي تواند اجسام كوچكتر از 2/0 ميكرومتر يعني در حدود اندازه ي كوچكترين باكتري ، را نشان دهد. ( حد تفكيك =  2/0 ميكرومتر) 26-  با ميكروسكوپ نوري نمي توان ساختار دروني سلول باكتري و اجزاي آن را به وضوح مشاهده كرد. 27-  زيست شناسان با ميكروسكوپ نوري توانستند بعضي از بخش هاي درون سلول ( غير از گروه باكتري ها) را كشف كنند. 28-  با اختراع ميكروسكوپ الكتروني دانش ما درباره ي ساختار سلول به طور چشمگيري افزايش يافته است. 29-  در ميكروسكوپ الكتروني به جاي نور از الكترون استفاده مي شود. 30-  قدرت تفكيك ميكروسكوپ الكتروني بسيار بيشتر از ميكروسكوپ نوري است . ( در حدود 2/0 نانومتر ) هر نانومتر = يك ميلياردم متر. 31-  با ميكروسكوپ الكتروني اندامك هاي سلول و حتي مولكول هاي درشتي مثل DNA و پروتئين ها قابل مشاهده هستند. 32-  زيست شناسان از دو نوع ميكروسكوپ الكتروني بيشتر استفاده مي كنند. 1- ميكروسكوپ الكتروني گذاره 2- ميكروسكوپ الكتروني نگاره. 33-  به كمك ميكروسكوپ الكتروني نگاره ، تصويري سه بعدي از سطح نمونه فراهم مي شود. 34-  به كمك ميكروسكوپ الكتروني گذاره ،  مي توان ساختار دروني سلول را مطالعه كرد. 35-  با وجود ميكروسكوپ هاي الكتروني ، آنها هنوز جايگزين ميكروسكوپ هاي نوري نشده اند؛ چون ميكروسكوپ هاي نوري ارزان تر هستند و كار با آنها بسيار ساده تر است و همچنين با ميكروسكوپ نوري مي توان سلول زنده را بررسي كرد ولي با ميكروسكوپ الكتروني خير. سلول و اندازه ي آن  36-  كوچكترني سلول ها باكتري هايي هستند كه اندازه‌ي آنها بين 1 mµ تا 10 mµ است. 37-  درازترين سلول ها ، بعضي سلول هاي ماهيچه اي و عصبي هستند. 38-  اندازه ي كوچكترين سلول هاي گياهي و جانوري در حدو mµ 10 است. و اندازه ي بزرگترني آنها mµ100 است. 39-  اندازه و شكل هر سلول به كار آن سلول بستگي دارد. 40-  تخمك پرندگان حجيم است چون مقدار زيادي مواد غذايي را براي رشد جنيني ، در خود جاي داده است. 41-  سلول هاي ماهيچه اي درازند در نتيجه مي توانند قسمت هاي مختلف بدن را به يكديگر نزديك كنند. 42-  سلول هاي عصبي نيز دراز شده اند تا پيام عصبي را به سرعت ازيك نقطه ي بدن به نقطه اي ديگر منتقل كنند. 43-  كوچك بودن سلول هم فوايد زيادي دارد ، مثلا گلبول هاي قرمز خون با قطر mµ 8 مي توانند از درون باريك ترين رگهاي بدن عبور كنند. 44-  اندازه‌ي سلول نمي تواند از حدي بزرگتر و يا از حدي كوچكتر باشد. 45- كوچكترين اندازه‌ي سلول بايد به قدري باشد كه بتواند به مقدار كافي DNA ، پروتئين و اندامك هاي لازم براي زيستن و توليد مثل كردن را در خود جاي دهد. 46-  عامل محدود كننده اندازه سلول ، نسبت سطح به حجم است. 47-  سطح سلول بايد به اندازه اي باشد كه بتواند به مقدار كافي مواد غذايي از محيط بگيردو مواد زايد را به محيط دفع كند. 48-  سلول هاي بزرگ سطح وسيع دارند اما نسبت سطح به حجم آنها در مقايسه با سلول هاي كوچكتر هم شكل خود ، پائين تر است. 49-  در مواردي كه سلول خيلي بزرگ باشد ، سطح آن نمي تواند احتياجات حجم را برآورده كند. 50- وقتي سلول هاي زنده بر روي كره‌ي زمين به وجود آمدند ، فقط آنهايي زنده ماندند و توليد مثل كردند كه سطح كافي براي تأمين احتياجات حجم خود را داشتند. 51- شكل هايي از سلول پديد آمده‌اند كه بر محدوديت اندازه چيره شده‌اند مثل سلول هايي كه باريك و دراز شده اند ( سلول ماهيچه‌اي يا عصبي)يا سلول هايي كه پهن شده‌اند اين سلول ها نسبت به حالت كروي ( هم حجم خود) سطح بيشتري دارند. انواع سلول ها 52-  در طول عمر زمين دو نوع سلول ، با ساختارهاي متفاوت به وجود آمده‌اند 1- سلول هاي پروكاريوتي     2- سلول هاي يوكاريوتي 53-  سلول هاي پروكاريوتي عبارتند از باكتري ها و سيانوباكتري ها ( جلبك هاي سبز - آبي )  و ساير انواع سلول ها جزء يوكاريوت ها هستند. 54-  سلول هاي پروكاريوت ساختار ساده اي دارند ، بسيار كوچك هستند و هسته ي مشخص و سازمان يافته اي ندارند . 55-  براي ديدن ساختار دقيق سلول ها ، بايد از ميكروسكوپ الكتروني استفاده كرد. 56-  اندازه‌ي بيشتر سلول هاي پروكاريوتي بين mµ 2  تا mµ 8 است. 57-  در پروكاريوت ها ،  DNA و پروتئين هاي همراه آن در ناحيه‌ي هسته مانندي به نام ناحيه‌ي نوكلئوتيدي قرار گرفته‌اند. 58-  از آنجا كه هيچ غشايي ناحيه‌ي نوكلئوتيدي را احاطه نمي كند ، DNA  و پروتئيه هاي آن در تماس مستقيم با محتويات سلول هستند. 59-  ريبوزوم تنها اندامك سلول پروكاريوتي است كه كار آن پروتئين سازي است. 60-  DNA با واسطه هايي ، نوع پروتئين را تعيين و ازاين راه ، فعاليت هاي سلول را كنترل مي كند. 61-  باكتري داراي غشايي است كه سيتوپلاسم باكتري را در بر مي گيرد. 62-  باكتري داراي ديواره سلولي است كه اطراف غشا را در بر مي گيرد. كار ديواره شكل دادن به سلول و محافظت ازسلول است. 63-  در بعضي از باكتري ها ، ديواره‌ي سلولي به وسيله‌ي پوشش چسبناكي به نام كپسول احاطه شده است. 64-  كپسول از باكتري محافظت مي كند و نيز به چسبيدن باكتري به سطوح مختلف كمك مي كند. 65-  بعضي از باكتري ها برآمدگي هايي برروي سطح خود دارند كه اگر اين برآمدگي ها ي مو مانند كوتاه باشند ، پيلي ( مفرد آن پيلوس) نام دارند. 66-  پيلي هم مانند كپسول با چسبيدن باكتري به سطوح مختلف كمك مي كند. 67-  اگر برآمدگي هاي سطح باكتري بلند باشند به آنها تاژك گفته مي شود. تاژك با حركت خود ، باكتري را در محيط مايع پيرامون به جلو مي راند. 68-  آشكارترين تفاوت سلول پروكاريوتي و يوكاريوتي در اين است كه سلول يوكاريوتي ، اندامك هاي گوناگوني در سيتوپلاسم خود دارد. 69-  بيشتر اندامك هاي سلول هاي پروكاريوتي داراي غشا هستند، به همين خاطر به اين اندامك ها اندامك هاي غشا دار مي گويند. 70-  اندامك هاي غشادار عبارتند از هسته ، شبكه ي آندوپلاسمي، جسم گلژي ، ميتوكندري ، ليزوزوم، پراكسي زوم ، كلروپلاست ، واكوئل . 71-  در سلول زنده بيشتر اندامك ها بي رنگند . 72- بسياري از واكنش هاي شيميايي ( متابوليسم سلولي) در فضاي درون اندامك ها ي غشادار صورت مي گيرد.اين فضاها از مواد سيال و روان پر شده است. 73- در فضاي درون هر اندامك وضعيت خاصي كه براي انجام واكنش هاي شيميايي ويژه مورد نياز است ، ايجاد و حفظ مي شود.اين وضعيت در اندامك هاي گوناگون  متفاوت است. 74- با وجود اندامك هاي غشا دار فرآيندهاي متفاوت متابوليسمي كه به وضعيت هاي متفاوتي نيازدارند مي توانند به طور همزمان در يك سلول به انجام برسند ، چون هر يك از آنها در اندامك جداگانه اي به وقوع مي پيوندند. 75- فايده ي دوم غشاهاي درون سلولي اين است كه اين غشاها مجموع مساحت غشاهاي سلول را به مقدار قابل توجهي افزايش مي دهند و چون بسياري از فرآيندهاي متابوليسمي بر روي سطح غشاها صورت مي گيرد در كل توان كاري سلول بالا مي رود. 76-  اندامك هايي مثل سانتريول ، تاژك و مژك در سلول هاي گياهي وجود ندارند ( بجز در سلول هاي جنسي گياهان ابتدايي مثل خزه و سرخس) 77-  اندامك هايي مثل پلاست ها و واكوئل درشت و نيز ساختار ديواره كه در سلول گياهي وجود دارد در سلول جانوري يافت نمي شود. 78-  سانتريول يك اندامك بدون غشا است كه در سازمان دهي ميكروتوبول ها ، تشكيل دوك تقسيم و تشكيل تاژك و مژك نقش دارد. 79-  تاژك سلول هاي پروكاريوتي از نظر ساختار و عمل با تاژك سلول يوكاريوتي متفاوت است. 80-  ديواره‌ي سلول هاي گياهي كه از جنس سلولز است از نظر شيميايي با ديواره‌ي سلول هاي باكتري متفاوت هستند. 81- واكوئل مركزي  كيسه‌اي از جنس غشا است كه در سلول هاي گياهي در آن آب و مواد شيميايي گوناگون ذخيره مي شود. همچنين آنزيم هايي دارد كه گوارش سلولي را به انجام مي رساند در ضمن با جذب آب و منبسط شدن به بزرگ شدن سلول كمك مي كند. 82-  بعضي اندامك هاي سلول هاي يوكاريوتي غشا ندارند كه عبارتند از : سانتريول و اسكلت سلولي و ريبوزوم ها 83-  سانترويول ها و اسكلت سلولي همگي از لوله هاي پروتئيني به نام ريزلوله ( ميكروتوبول ) ورشته هاي پروتئيني به نام ريز رشته ساخته شده اند. 84-  بعضي از ريبورزوم ها درون مايع سيتوپلاسمي قرار دارند و بعضي ديگر به بخش هايي از شبكه ي آندوپلاسمي و غشاي خارجي هسته چسبيده‌‌اند. ديواره‌ي اسكلتي 85- ديواره ي سلول هاي باكتري ها و قارچ ها يكپارچه و بدون منفذ و سوراخ است؛ چون آنها تك سلولي اند و نيازي به رابطه با سلول هاي پيراموني ندارند. 86-  ديواره ي سلولي گياهان داراي ضخامتي 10 تا 100 برابر غشاء پلاسمايي است. 87-  ديواره‌ي سلولي گياهان عمدتاً از جنس رشته‌هاي سلولزي نازك است كه در سيماني از جنس ساير پلي ساكاريد ها و پروتئين قرار گرفته اند. 88-  ديواره‌ي سلولي گياهان چندلايه‌اي است ( در حالت كامل 5 لايه ) 89-  يكي ازلايه ها كه بين سلول هاي مجاور مشترك است ، تيغه ي مياني نام دارد. تيغه‌ي مياني سلول هاي مجاور را به هم مي چسباند. 90- روي تيغه ي مياني لايه‌اي به نام ديواره‌ي نخستين قرار گرفته است . ( چون در دو طرف تيغه ي مياني است در نتيجه خود دو لايه محسوب مي شود ) 91-  در بعضي سلول ها به ويژه سلول هاي مسن ، روي ديواره ي نخستين ، ديواره‌ي ديگري به نام ديواره ي دومين رسوب مي كند. 92-  ديواره ي سلول هاي گياهي اگر چه ضخيم است ، اما منافذي دارد كه از طريق آن ارتباط بين سلول هاي مجاور برقرار مي شود. 93-  ماده ي زنده اي كه درون منافذ ارتباطي را پر مي كند ، پلاسمودسم نام دارد. 94-  آب ، مواد غذايي و پيام هاي شيميايي از جمله موادي هستند كه از طريق پلاسمودسم ها به سلول هاي مجاور منتقل مي شوند. 95-  ديواره‌ي سلولي در برخي مناطق نازكتر مي شود ، اين مناطق نازكتر لان ناميده مي شوند. 96-  لان دو سلول مجاور در كنار هم هستند و پلاسمودسم ها هم در همين محل لان ها به وجود مي آيند. غشاي سلول 97- غشاي سلول مواد درون سلول را از محيط اطراف جدا مي كند(مانند ديواره‌ي يك ظرف) در عين حال نسبت به بعضي از مواد نفوذ پذير است.(بر خلاف ديواره ي ظرف كه كاملاً نفوذ ناپذير است.) 98- غشاي سلول نسبت به مواد تراوايي نسبي دارد. ( نيمه تراوا است) يعني به بعضي مواد اجازه ي ورود يا خروج مي دهد و به بعضي ديگر اين اجازه را نمي‌دهد. 99-  بيشترين تعداد مولكول هاي غشا مولكول هاي فسفو ليپيد هستند. 100-    مولكول هاي فسفوليپيد داراي دو بخش هستند كه يكي از آنها آب دوست و بخش ديگر آب گريز است. 101-  مولكول هاي فسفوليپيد غشا به صورت دو لايه‌اي به گونه اي قرار مي گيرند كه طرف آب دوست آنها رو به بيرون و طرف آب گريز آنها به سمت داخل دو لايه غشا باشد. 102-    غشا دو لايه به صورت سدي در مقابل آب و مواد محلول در آن عمل مي كند. 103-    غشا نسبت به آب كاملاً نفوذ ناپذير نيست ، بلكه مولكول هاي آب به خاطر كوچك بودن مي توانند به مقدار اندكي از غشا عبور كنند. 104-    مولكول هاي ليپيدي به راحتي مي توانند از غشا عبور مي كنند. (به خاطر هم جنس بودن و راحتي حل شدن) 105-    بخش زيادي از غشا را مولكول هاي پروتئيني تشكيل مي دهند. 106-  بعضي از اين مولكول ها به ويژه آنهايي كه در سطح غشا قرار گرفته اند مولكول هاي پذيرنده نام دارند. يعني به مولكول هاي ديگر متصل مي شوند و از اين راه به برقراري اتصال فيزيكي ميان مولكول ها و سلول ها كمك مي كنند. 107-  پروتئين هايي كه در سراسر عرض غشا قرار دارند كانال ها يا منافذي را براي عبور مواد در غشا ايجاد مي كنند.مولكول ها از يك سمت اين پروتئين ها وارد و از سمت ديگر خارج مي شوند.(پروتئين هاي كانالي) 108-    كانال هاي پروتئيني تخصصي عمل مي كنند، يعني فقط به يك نوع مولكول خاص اجازه‌ي عبور مي دهند. 109-    مولكول هاي كوچك مانند آب نيز مي توانند از اين كانال هاي پروتئيني عبور كنند. 110-     بعضي از پروتئين هاي كانالي هميشه باز هستند و بعضي ديگر فقط در هنگام عبور مواد باز مي شوند. 111-    بعضي از پروتئين هاي غشا ناقل هستند. اين پروتئين ها با صرف انرژي ماده اي را از خود عبور مي دهند. (مانند عبور دادن يون هايي مثل سديم ) 112-    در نتيجه مي توان گفت كه غشاها براي تنظيم وضعيت درون سلولي اهميت فراواني دارند. سازمان درون سلولي 113-    ريبوزوم ها اجزاي بسيار ريز سلول هستند. 114-    ريبوزوم ها درون سيتوپلاسم و حتي درون اندامك هايي مانند ميتوكندري و كلروپلاست يافت مي شوند. 115-    كار ريبوزوم ها مشاركت در پروتئين سازي است. 116-    هر ريبوزوم از دو بخش نامساوي تشكيل شده است. 117-    ساختار هر دو بخش ريبوزم از پروتئين و انواع ويژه اي ازRNA كه به آن rRNA يا RNA هاي ريبوزومي گفته مي شود ، تشكيل شده است. 118-    ريبوزوم هاي سلول هاي پروكاريوتي ساختاري ساده تر و اندازه‌ي كوچكتري نسبت به ريبوزوم هاي يوكاريوت ها دارند. 119-    ريبوزوم هاي پروكاريوتي ساختاري شبيه به ريبوزوم هاي درون ميتوكندري ها و كلروپلاست ها دارند. 120-  ريبوزوم هاي سيتوپلاسم يا چسبيده به برخي از بخش هاي سلولي هستند و يا اينكه به صورت آزاد در ماده ي زمينه ي سيتوپلاسم ( سيتوسل) قرار دارند. هسته 121-    بيشترين ماده ي ژنتيك سلو لهاي يوكاريوتي در ساختار هسته جاي دارد. 122-    اغلب سلول هاي يوكاريوتي 1 هسته و بعضي دو يا چند هسته دارند. 123-    هسته مركز تنظيم ژنتيك سلول يوكاريوتي است. 124-    DNAي موجود در هسته فعاليت هاي سلول را رهبري مي كند. 125-    هسته را پوششي دو لايه اي و منفذ دار احاطه كرده است. 126-    تبادل مواد بين هسته و سيتوپلاسم از طريق منافذ پوشش آن صورت مي گيرد. 127-    درو ن هسته از مايعي به نام شيره‌ي هسته پر شده است. 128-    در شيره‌‌ي هسته DNA و پروتئين هاي متصل به آن ، هستك يا هستك ها و پروتئين هاي تشكيل دهنده‌ي اسكلت هسته‌اي قرار دارند. 129-    پروتئين هاي اسكلت هسته اي به صورت شبكه اي در هم بافته در هسته قرار دارند و موجب پايداري شكل هسته و پايداري پوشش هسته مي شوند. 130-    درون هسته يك يا چند توده ي متراكم ديده مي شود كه از رشته ها و دانه‌هايي تشكيل شده است. اين توده‌هاي متراكم هستك نام داند. 131-    هستك جاي بخشي از DNA و پروتئين هاي متصل به آن و RNA و پروتئين است. 132-    هستك محلي است كه ريبوزوم ها در آن ساخته مي شوند. دستگاه غشايي دروني 133-  گروهي از اندامك هاي يوكاريوتي از غشاهاي مرتبط با هم تشكيل شده‌اند كه بعضي از آنها به طور فيزيكي به هم پيوسته‌اند ، اما بعضي ديگر از هم جدا هستند. 134-    در مجموع اين غشاها ، شبكه اي درون سيتوپلاسم تشكيل مي دهند كه زيست شناسان آن را دستگاه غشايي دروني مي نامند. 135-    اندامك هاي دستگاه غشايي دروني در ساخت ، ذخيره و ترشح مولكول هاي مهم زيستي با يكديگر همكاري مي كنند. شبكه ي آندوپلاسمي 136-    شبكه ي آندوپلاسمي آن قسمت از دستگاه غشايي دروني است كه از غشاهاي به هم پيوسته تشكيل شده است. 137-    واژه‌ي آندوپلاسم از زبان يوناني به معني درون سلول گرفته شده است. 138-    دو نوع شبكه ي آندوپلاسمي وجود دارد. 1- شبكه ي آندوپلاسمي زبر    2- شبكه ي آندوپلاسمي صاف 139-    اين دو نوع شبكه ي آندوپلاسمي از نظر ساختار و عمل با هم تفاوت دارند اما غشاي سازنده ي آنها به هم پيوسته است. 140-    شبكه ي آندوپلاسمي به غشاي خارجي پوشش هسته پيوسته است. 141-    شبكه ي آندوپلاسمي فضاي درون سلول را به دو قسمت يعني فضاي درون خود و فضاي بيروني خود تقسيم مي كند. 142-    تقسيم كردن فضاي درون سلول به قسمت هاي مختلف كار اصلي دستگاه غشايي دروني است. شبكه ي آندوپلاسمي زبر 143-    شبكه ي آندوپلاسمي زبر از آن جهت به اين نام خوانده مي شود كه در ريزنگارهاي ميكروسكوپ الكتروني ، روي آن دانه‌هايي ديده مي شود. 144-    اين دانه ها همان ريبوزوم ها هستند. 145-    شبكه ي آندوپلاسمي زبر از مجموع كيسه هاي پهني ساخته شده است كه به يكديگر متصل هستند. 146-    شبكه ي آندوپلاسمي دو كار مهم بر عهده دارد؛ 1- غشا سازي               2- ساخت پروتئين 147-  بعضي از پروتئين ها كه به وسيله‌ي ريبوزوم ها ساخته مي شوند و همچنين فسفو ليپيد هايي كه توسط آنزيم ها شبكه ي آندوپلاسمي ساخته مي شوند ، درون غشاي شبكه ي آندوپلاسمي قرار مي گيرند .در نتيجه غشاي شبكه‌ي آندوپلاسمي وسيعتر و گسترده‌تر مي شود تا اينكه قسمتي ازآن به ديگر اندامك ها فرستاده مي شود.(غشا سازي) 148-    نمونه‌ي پروتئين هاي ترشحي كه توسط شبكه ي آندوپلاسمي ساخته مي شوند ، پادتن است. 149-    پادتن ها مولكول هاي دفاعي بدن هستند كه توسط گلبول هاي سفيد خون ساخته و ترشح مي شوند. 150-    هر مولكول پادتن از چند رشته‌ي پلي پپتيدي ساخته شده است. 151-  ريبوزوم هاي شبكه‌ي آندوپلاسمي زبر اين پلي پپتيد ها‌ي مولكول پادتن را مي سازند و اين پلي پپتيدها در درون شبكه ي آندوپلاسمي كنار هم قرا مي گيرند و به اين ترتيب پادتن كامل و فعال حاصل مي شود. 152-    مراحل توليد پادتن عبارتند از : a.        پلي پپتيد ساخته شده به درون شبكه ي اندوپلاسمي وارد مي شود. b.       زنجيره‌ي كوچكي از قند به پلي پپتيد اضافه مي شود. ( تشكيل گليكوپروتئين) c.        شبكه ي آندوپلاسمي گليكوپروتئين را در كيسه‌هاي ريزي به نام وزيكول (كيسه چه ) انتقالي قرار مي دهد و بسته بندي مي كند. d.       اين كيسه چه ها از شبكه ي آندوپلاسمي به بيرون جوانه مي زنند و س     س به دستگاه گلژي منتقل مي شوند. شبكه ي آندوپلاسمي صاف 153-    شبكه ي آندوپلاسمي صاف ، شبكه ي به هم پيوسته اي از لوله ها و كيسه ها ي غشا دار بدون ريبوزوم است. 154-    درون  شبكه ي آندوپلاسمي صاف آنزيم هاي متعددي جاي گرفته اند.اين آنزيم ها كارهاي اصلي شبكه ي آندوپلاسمي صاف را انجام مي دهند. 155-    يكي از مهمترين كارهاي شبكه ي آندوپلاسمي صاف ساختن موادي مانند اسيد هاي چرب ، فسفو ليپيد و استروئيدها است. 156-    هر يك از انواع ليپيد ها نام برده شده توسط نوع خاصي سلول توليد مي شوند. 157-  در سلول هاي جگر ما شبكه ي آندوپلاسمي صاف گسترده اي وجود دارد كه در آن 1- آنزيم هاي خاصي قرار دارند كه به تنظيم مقدار قندي كه از سلول هاي جگر به جريان خون وارد مي شوند كمك مي كنند.  2- همچنين آنزيم هاي ديگري وجود دارد كه دارو ها و مواد شيميايي مضر را تجزيه مي كنند. كه به اين كار سلول هاي جگر سم زدايي گويند. 158-    يكي ديگر از كارهاي شبكه ي آندوپلاسمي صاف ذخيره‌ي يون كلسيم در سلول هاي ماهيچه اي است. 159-    يون كلسيم براي انقباض ماهيچه ها در بافت ماهيچه اي لازم است. 160-   وقتي پيام عصبي به سلول هاي ماهيچه اي مي رسد يون كلسيم از شبكه ي آندوپلاسمي صاف نشت مي كند و به درون سيتوپلاسم وارد شده ، موجب انقباض مي شود. جسم گلژي 161-    به پاس پژوهش هاي كاميلو گلژي ، زيست شناس و پزشك ايتاليايي به اين نام خوانده مي شود. 162-    گلژي با استفاده از ميكروسكوپ نوري و نيز روش هاي رنگ آميزي سلول و اجزاي آن جسم گلژي را كشف كرد. 163-    اين اندامك از كيسه‌هاي پهني كه بر روي هم قرار گرفته اند ، تشكيل شده است. 164-    جنس كيسه هاي گلژي از غشا است. 165-    كيسه هاي گلژي بر خلاف شبكه ي آندوپلاسمي به هم پيوسته نيستند. 166-    تعدا اجسام گلژي در هر سلول از چند عدد تا چند صد عدد است. 167-    تعداد اجسام گلژي به ميزان فعاليت سلول در ترشح پروتئين و مواد ترشحي ديگر بستگي دارد. 168-  مولكول هايي كه توسط شبكه ي اندوپلاسمي توليد مي شوند به وسيله‌ي كيسه چه هاي انتقالي به دستگاه گلژي وارد مي شوند و در آنجا اين مولكول ها نشانه گذاري مي شوند و بر حسب نشانه اي كه دارند به نقاط مختلف سلول فرستاده مي شوند. ليزوزوم 169-    ليزوزوم ها جزء دستگاه غشايي دروني هستند. 170-    شبكه ي آندوپلاسمي زبر و جسم گلژي ، ليزوزوم ها را توليد مي كنند. 171-    ليزوزوم كيسه‌اي است غشا دار كه داراي آنزيم هاي تجزيه كننده است. 172-  غشاي ليزوزوم ها ، در واقع پيرامون قسمتي را فرا گرفته است كه آنزيم هاي گوارشي در آن ذخيره هستند و به اين ترتيب ديگر قسمت هاي سلول از گزند آنزيم هاي گوارشي در امان مي مانند. 173-    بدون ليزوزوم ها هيچ سلولي نمي تواند آنزيم هاي گوارشي را در درون خود داشته باشد. 174-    ليزوزوم ها با پيوستن به واكوئل هاي غذايي ، آنزيم هاي گوارشي را به درون واكوئل تخليه و محتواي درون واكوئل را تجزيه مي كنند. 175-    مولكول هاي كوچك حاصل از اين تجزيه مانند اسيد هاي آمينه ليزوزوم ها را ترك و به مصرف سلول مي رسند. 176-    يكي ديگر از كرهاي ليزوزوم شركت در بلع و گوارش اندامك هاي پير و يا آسيب ديده است. 177-    از اجزاي حاصل از تجزيه اندامك هاي پير و آسب ديده ، اندامك هاي جديدي بازسازي مي شوند . 178-  ليزوزوم ها در نمو جنيني نقش حياتي دارند؛ مثلاً آنزيم هاي ليزوزومي ، بافت هايي را كه در زمان جنيني بين انگشتان دست و پا قرار دارند نابود مي كنند و انگشتان را از يكديگر جدا مي كنند . واكوئل ها 179-    همانند ليزوزوم ها كيسه هايي از جنس غشا هستند كه به دستگاه غشايي دروني تعلق دارند. 180-    واكوئل هاي گوارشي و ليزوزوم ها با يكديگر براي گوارش همكاري دارند. 181-    واكوئل بسيار درشت سلول هاي گياهي ، واكوئل مركزي نام دارد كه معادل يك ليزوزوم بزرگ است. 182-    واكوئل مركزي با جذب آب به بزرگ شدن سلول گياهي كمك مي كند. 183-    واكوئل مركزي در گلبرگ گياهان ممكن است رنگيزه هايي داشته باشد كه سبب جذب حشرات به هنگام گرده افشاني شوند. 184-  واكوئل هاي مركزي در بعضي از گياهان حاوي مواد سمي هستند كه به اين ترتيب گياه در برابر جانوران گياهخوار و بعضي از آفات گياهي از خود دفاع مي كند. 185-    نوع خاصي از واكوئل به نام واكوئل ضربن دار در پارامسي كه آغازي مژكدار تك سلولي آب شيرين است وجود دارد. 186-    واكوئل ضربان دار ، آب اضافي را در سلول جمع كرده و سپس به بيرون مي راند. 187-  دفع آب اضافه براي آغازيان آب شيرين بسيار ضروري است چون آب دائماً وارد سلول مي شود و اگر سلول راهي براي دفع آب اضافي نداشته باشد ، آنقدر حجيم مي شود كه سرانجام مي تركد. 188-    در واقع واكوئل ضربان دار براي حفظ تعادل محيط دروني سلول ، حياتي است. 189-    در دستگاه غشايي دروني ، پيوستگي ساختاري مستقيمي بين پوشش هسته ، شبكه ي آندوپلاسمي زبر و شبكه ي آندوپلاسمي صاف برقرا است. 190-  مثلاً وزيكول هاي انتقالي در شبكه ي آندوپلاسمي ساخته مي شوند ، سپس به جسم گلژي وارد مي شوند و سرانجام به ليزوزوم و يا واكوئل تبديل مي‌شوند. كلروپلاست 191-    انجام فتوسنتز را بر عهده داردو در گياهان و بعضي از آغازيان مانند جلبك ها يافت مي شود. 192-    فتوسنتز فرآيندي است كه در طي آن انرژي نور خورشيد جذب و به انرژي شيميايي نهفته در قند تبديل مي شود. 193-    بخشي از قند هاي توليد شده در فتوسنتز براي تهيه مواد غذايي ديگر به كار مي روند. 194-    كلروپلاست نيروگاه خورشيدي است كه بسيار موفق تر از هر چيزي عمل مي كند كه تا كنون توسط قدرت ابتكار و نبوغ آدمي ساخته شده است. 195-    غشاها ، فضاي داخل كلروپلاست را به سه قسمت تقسيم مي كنند و ساختار كلروپلاست را با كاري كه انجام مي دهد متناسب كرده‌اند. 196-  اين قسمت ها عبارتند از : 1- فضاي باريكي بين غشاي بيروني و غشاي دروني كلروپلاست.     2- فضايي كه توسط غساي دروني محصور شده است.      3-فضاي درون لوله ها و قرص هاي غشادار توخالي . 197-    قرص هاي غشادار توخالي به صورت چند تايي روي هم قرار مي گيرند كه هر دسته را گرانوم مي ناميم. 198-    گرانوم ها مكان هايي هستند كه درآنجا انرژي نور خورشيدي به دام مي افتد. 199-    درون فضايي را كه غشاي داخلي محصور ركده است را ماده‌اي سيال به نام استروما پر مي كند. 200-  علاوه بر كلروپلاست در سلول هاي گياهان ممكن است انواع ديگري از پلاست ها ديده شوند كه در آنها مواد متفاوتي مانند شاسته ، ذرات رنگي ، پروتئين‌ها و ليپيد ها ذخيره مي شوند. ميتوكندري 201-    اندامكي است كه انرژي شيميايي را از شكلي به شكل ديگر در مي آورد. 202-    اين اندامك اناجم تنفس سلولي را بر عهده دارد. 203-  تنفس سلولي فرآيندي است كه در طي آن انرژي شيميايي غذاها مانند قند ها به انرژي شيميايي مولكول سوختي سلول ها يعني ATP تبديل مي شود. 204-    ميتوكندري داراي دو غشا است ، اما فضاي درون آن فقط از دو قسمت تشكيل شده است. 205-    اين دو فضا در ميتوكندري عبارتند از 1- فضاي بين دو غشاي دروني و بيروني   2- فضايي كه توسط غشاي دروني محصور شده است. 206-    فضاي دروني ميتوكندري را ماده اي سيال به نام ماتريكس پر كرده است. 207-    بسياري از واكنش هاي شيميايي مربوط به تنفس ، درون ماتريكس ميتوكندري رخ مي دهند. 208-    غشاي دروني ميتوكندري بسيار چين خورده استكه هر چين خوردگي يك تيغه به نام كريستا را به وجود مي آورد. 209-    آنزيم هايي كه ساخته شدن ATP را بر عهده دارند درون اين غشاي چين خورده و نيز بر سطح آن قرار گرفته‌اند. 210-    كريستاها موجب افزايش سطح غشاي دروني ميتوكندري و در نتيجه‌ي آن باعث بالا رفتن توانايي ميتوكندري در توليد ATP مي شوند. چگونه مواد به سلول وارد و يا از آن خارج مي شوند؟ 211-    بسياري مواد از طريق انتشار به سلول وارد و يا از آن خارج مي شوند. 212-    انتشار يعني حركت ذرات ماده از جاي پرتراكم به سوي محل كم تراكم. 213-    عامل انتشار اختلاف غلظت درات ماده بين دو نقطه از محيط است. 214-  حركت خالص مولكول هاي مواد در انتشار را مي توان از تفريق تعداد مولكول هايي كه به سمت محيط غليظ پيش ميروند ، از مولكول هايي كه از اين ناحيه دور مي شوند و به سمت غلظت كمتر مي روند محاسبه كرد. 215-    نتيجه ي نهايي انتشار ، يكسان شدن غلظت آن ماده در همه‌ي نقاطي است كه آن ماده وجود دارد. 216-    اكسيژن از طريق انتشار وارد سلول مي شود و كربن دي اكسيد ( CO2) از طريق انتشار از سلول خارج مي شود. 217-  بعضي مولكول ها نمي توانند به راحتي از غشا در جهت شيب غلظت حركت كنند . اين مواد به كمك كانال هاي پروتئيني از عرض غشا عبور مي كنند. 218-    عبور مولكول هاي مواد از عرض غشا با كمك كانال هاي پروتئيني در جهت شيب غلظت را انتشار تسهيل شده مي نامند. 219-    انتشار يك فرآيند كاملاً فيزيكي است و از انرژي زيستي استفاده نمي كند. 220-    افزايش گرماي محيط به خاطر زياد كردن جنبش و برخورد مولكول ها باعث افرايش سرعت انتشار مي شود. 221-    عبور مواد از عرض غشا با صرف انرژي توسط مولكول هاي ناقل بر خلاف شيب غلظت ، انتقال فعال نام دارد. 222-    ريشه‌اي گياهان بعضي مواد را با انتقال فعال جذب مي كنند. 223-    آندوسيتوز فرآيندي است كه سلول ، مولكول ها و ذرات درشت را به صورت كيسه جذب مي كند. 224-    آندوسيتوز واژه‌اي يوناني و به معناي ورود به سلول است. 225-    موجود تك سلولي مانند آميب با روش آندوسيتوز تغذيه مي كند. 226-    اگزوسيتوز فرآيندي عكس آندوسيتوز است كه ذرات درشت توسط كيسه چه به غشا متصل و به خارج فرستاده مي شوند. 227-    اسمز 228-    آب از طريق نوع خاصي انتشار به نام اسمز به سلول وارد و يا از آن خارج مي شود. 229-    براي ايجاد خاصيت اسمز پرده يا غشا بايد خاصيت نفوذپذيري انتخابي داشته باشد. 230-    پرده‌اي از جنس كاغذ سلوفان مي تواند خاصيت نفوذپذيري انتخابي داشته باشد. 231-    نيروي كشش محيط غليظ نسبت به آب فشار اسمزي نام دارد. 232-    انتشار آب از عرض يك غشاي نيمه تراوا ( داراي نفوذپذيري انتخابي ) اسمز نام دارد. 233-    اسمز جايي روي مي دهد كه دو محلول با غلظت متفاوت آب ، به وسيله‌ي يك غشاي نيمه تراوا از يكديگر جدا شده باشند. 234-    اگر يك گلبول قرمز در آب مقطر قرا بگيرد به خاطر اسمز ، آنقدر آب وارد آن مي شود كه سلول مي تركد. 235-    براي جلوگيري از تركيدن گلبول قرمز ، خون و مايعات بدن ما غلظتي مشابه غلظت درون سلول گلبول قرمز دارند. 236-  اگر يك سلول گياهي را در آب مقطر قرار دهيم ، آب وارد واكوئل مركزي مي شود و سلول باد مي كند ولي به خاطر داشتن ديواره نمي تركدكه به اين حالت تورژسانس ( آماس ) گفته مي شود. 237-    تورژسانش در گياهان خشكي بسيار اهميت دارد چون باعث مي شود گياه استوار بماند در غير اينصورت گياه پژمرده خواهد شد. 238-    پديده ي پژمردگي گياهان به خاطر كمبود فشار اسمزي داخل آنها ، پلاسموليز ناميده مي شود. 239-    گياهان علفي كه چوب زيادي ندارند براي استوار ماندن به تورژسانس وابسته هستند. و در صورت پژمردگي اين گياهان علفي خم خواهند شد.